Rynek dronów w ostatnich latach rozwija się w zawrotnym tempie. Coraz więcej osób – zarówno amatorów, jak i profesjonalistów – sięga po bezzałogowe statki powietrzne (UAV), by robić niezwykłe ujęcia, wykonywać pomiary geodezyjne, inspekcje budynków, czy po prostu dobrze się bawić. Jednak wraz z rosnącą popularnością dronów, rozwijają się również przepisy, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa w przestrzeni powietrznej.
W Unii Europejskiej kluczowe regulacje określa m.in. Rozporządzenie UE 2019/947 oraz 2019/945. W Polsce przepisy te są wdrażane i egzekwowane przez Urząd Lotnictwa Cywilnego (ULC). Pojawiają się jednak liczne wątpliwości i rozbieżności interpretacyjne. Szczególnie dużo pytań dotyczy klas dronów (C0, C1, C2, C3, C4, C5, C6) oraz kategorii lotów (open, specific, certified). Wiele osób zastanawia się, jak legalnie latać w mieście, czy wolno przelatywać nad ludźmi, jakie uprawnienia są niezbędne, a także co się zmieni wraz z końcem okresu przejściowego (po 2023 roku).
W niniejszym artykule znajdziesz kompletny przewodnik oparty na najważniejszych dokumentach i opracowaniach dotyczących przepisów dronowych. Dowiesz się, czym są poszczególne klasy dronów, jak wygląda struktura kategorii lotów, na czym polegają scenariusze standardowe (NSTS i STS) w kategorii szczególnej oraz co warto wiedzieć o dronach <250 g w kontekście minimalnych formalności.
Czytaj dalej, aby poznać najważniejsze zasady, dzięki którym latanie dronem będzie bezpieczne, legalne i dostosowane do obecnych i przyszłych przepisów.
Co znajdziesz w tym artykule:
1. Klasy dronów – podstawowe informacje
2. Kategorie lotów dronem: open, specific i certified
3. Drony do 250g, a drony powyżej 250g – co musisz wiedzieć
4. Rejestracja operatora, szkolenia i uprawnienia pilota
5. Latanie dronem w mieście i nad ludźmi – najważniejsze zasady
6. Kategoria szczególna w praktyce – NSTS, STS i pozwolenia
7. Najważniejsze zmiany od 2024 roku
Klasy dronów – podstawowe informacje
Wraz z wejściem w życie nowych regulacji w Unii Europejskiej, każdy dron wprowadzany na rynek (po zakończeniu okresu przejściowego) powinien posiadać przypisaną klasę C. Klasa ta informuje o parametrach technicznych, wyposażeniu bezpieczeństwa i możliwościach drona. Obecnie obowiązują następujące klasy:
 |
Klasa C0
|
 |
Klasa C1
|
 |
Klasa C2
|
 |
Klasa C3
|
 |
Klasa C4
|
  |
Klasa C5 i C6
|
Dlaczego klasy dronów są ważne?
- Pozwalają na szybką identyfikację, w jakiej podkategorii open dron może operować (A1, A2 lub A3).
- Wskazują wymagania techniczne (np. system zdalnej identyfikacji, maksymalna waga).
- Ułatwiają właścicielom i służbom kontrolnym weryfikację, czy dany model drona spełnia wymogi do konkretnych rodzajów operacji.
Co jeśli dron nie ma przyznanej klasy?
- Starsze modele (sprzed 2024) często nie mają jeszcze naklejki klasy. W tzw. okresie przejściowym można było z nich korzystać na zasadach przejściowych w kategorii otwartej, jednak w wielu przypadkach po 2023 r. (koniec okresu przejściowego) możliwości latania będą ograniczone – np. w podkategorii A3 (z dala od ludzi i zabudowań, min. 150 m dystansu horyzontalnego).
Kategorie lotów dronem: open, specific i certified
W europejskich przepisach o bezzałogowych statkach powietrznych (UAV) wyróżnia się trzy główne kategorie lotów, z uwzględnieniem ryzyka operacji:
- Open (otwarta) – loty niskiego ryzyka, maksymalnie 120 m nad terenem, wyłącznie w zasięgu wzroku pilota (VLOS).
- Specific (szczególna) – loty o średnim ryzyku, obejmują zarówno VLOS, jak i BVLOS, wymagają dodatkowych zezwoleń (np. deklaracje NSTS lub pozwolenia wydane przez ULC).
- Certified (certyfikowana) – loty wysokiego ryzyka, m.in. transport ludzi dronem, loty z niebezpiecznymi ładunkami.
W praktyce większość użytkowników dronów rozważa kategorię open (do celów rekreacyjnych, foto-wideo) lub specific (np. do profesjonalnych zleceń w terenie zabudowanym).
Open (otwarta)
Zdecydowanie najbardziej popularna wśród hobbystów i początkujących operatorów. Rozporządzenie 2019/947 dzieli kategorię otwartą na trzy podkategorie: A1, A2 i A3.
Podkategoria A1
- Masa drona: do 900 g (klasa C1) lub <250 g (klasa C0).
- Latanie nad ludźmi: dozwolone wyłącznie przy dronach <250 g, z wyłączeniem zgromadzeń (czyli większych skupisk, np. koncerty, parki pełne ludzi, plaże w sezonie).
- W przypadku dronów w klasie C1 (250–900 g) przepisy wskazują, że „normalnie” nie wolno przelatywać nad osobami postronnymi. Jeśli jednak dojdzie do nieplanowanego przelotu, należy skrócić czas nad nimi do minimum.
- Maksymalna wysokość: 120 m nad terenem (AGL).
Uwaga: Wiele osób myli zapisy, interpretując je tak, że mogą otwarcie latać z dronem >250 g nad ludźmi. To błąd – przepisy mówią, że w „normalnych okolicznościach” nie można planowo przelatywać nad osobami postronnymi w podkategorii A1, jeśli masa drona przekracza 250 g.
Podkategoria A2
- Masa drona: do 4 kg (klasa C2).
- Minimalny dystans od osób: 30 m, jednak może zostać skrócony do 5 m, jeśli włączymy tryb niskiej prędkości (3 m/s), a warunki lotu pozwalają bezpiecznie zredukować tę odległość.
- Brak możliwości wykonywania lotów nad osobami niezaangażowanymi (tzw. bystanders).
Podkategoria A3
- Masa drona: do 25 kg (klasa C3, C4 lub bez nadanej klasy – starsze modele).
- Minimalna odległość horyzontalna od zabudowań, osób postronnych i obszarów rekreacyjnych: 150 m.
- W praktyce podkategoria A3 nadaje się głównie do lotów w rozległym, niezamieszkanym terenie (np. pola, łąki, miejsca oddalone od zabudowy).
- Loty w miastach przy takich wymogach są niemal niewykonalne.
Podsumowując kategorię open:
- A1 – do 900 g (C1) lub <250 g (C0); brak lotów nad zgromadzeniami. Nad pojedynczymi osobami można tylko w sytuacjach nieplanowanych (o ile dron <900 g).
- A2 – do 4 kg (C2); zachowujemy dystans min. 30 m od ludzi (5 m, jeśli włączony wolny tryb).
- A3 – do 25 kg (C3, C4 lub bezklasowe starsze drony); min. 150 m od zabudowań, ludzi itp.
Specific (szczególna)
Kategoria szczególna odnosi się do operacji o wyższym ryzyku niż w open (np. latanie w zurbanizowanym terenie, BVLOS, przeloty nad ludźmi, inspekcje budynków w mieście). Operator musi mieć pozwolenie lub zadeklarować lot wg tzw. scenariusza standardowego (NSTS). Dodatkowo wymagane są konkretne szkolenia i uprawnienia dla pilota (np. NSTS-01, NSTS-02 i inne).
W praktyce, aby wykonywać profesjonalne loty w mieście większym dronem (np. >250 g) i latać w pobliżu osób, trzeba przejść do tej kategorii, bo kategoria open nakłada zbyt rygorystyczne ograniczenia w obszarach zabudowanych.
Certified (certyfikowana)
Najwyższy poziom ryzyka i najbardziej wymagające formalności. Obejmuje m.in. loty z ludźmi na pokładzie drona (w przyszłości), transport ładunków niebezpiecznych i inne skomplikowane operacje. Dla większości użytkowników rekreacyjnych i komercyjnych (foto, wideo, geodezja) ta kategoria jest zbędna do rozważania.
Drony do 250g, a drony powyżej 250g – co musisz wiedzieć
Drony o masie <250 g (np. DJI Mini 2, DJI Mini 3, Autel Nano) cieszą się rosnącą popularnością. Dlaczego?
- Mniejsze wymagania formalne:
- Jeśli dron nie ma kamery, nie trzeba się rejestrować ani posiadać uprawnień.
- Jeśli dron posiada kamerę, musisz zarejestrować się jako operator i oznaczyć drona numerem operatora.
- Nie jest natomiast wymagane posiadanie uprawnień A1/A3 (choć warto je zrobić ze względów bezpieczeństwa).
- Możliwość latania w wielu miejscach:
- W podkategorii A1 drony <250 g mogą nawet „przelatywać” nad osobami postronnymi, jednak nie wolno przelatywać nad zgromadzeniami (np. duży koncert, protest, zatłoczona plaża).
- Brak ograniczenia związanego z obowiązkowym trybem wolnym (jak w C2), brak konieczności Remote ID (w dronach C0).
- Dobra jakość obrazu:
- Nowoczesne drony <250 g (DJI Mini 3, Mini 3 Pro, Mini 4 Pro) oferują jakość wideo, która do niedawna była zarezerwowana dla większych urządzeń.
Drony 250–900 g (klasa C1), np. DJI Mini 3 Pro (po nadaniu klasy C1), teoretycznie kwalifikują się do latania w podkategorii A1, ale nie wolno im w normalnych okolicznościach latać bezpośrednio nad osobami postronnymi. Przepisy tu są bardziej restrykcyjne.
W praktyce, jeśli chcesz swobodnie latać dronem >250 g w terenie zurbanizowanym (miasto, obszary mieszkalne), najczęściej musisz przejść do kategorii specific lub znaleźć miejsca całkowicie pozbawione ludzi – co w mieście jest trudne do zrealizowania.
Rejestracja operatora, szkolenia i uprawnienia pilota
Kto się musi rejestrować?
- Każdy, kto lata dronem z kamerą (niezależnie od wagi) lub dronem >250 g. Rejestracja odbywa się na portalu drony.gov.pl.
- Osoba zarejestrowana otrzymuje numer operatora, który należy nakleić na drona.
Uprawnienia A1/A3
- Kurs dostępny online (na stronie ULC).
- Egzamin jest bezpłatny, a w przypadku niepowodzenia można go powtarzać.
- Choć prawo nie wymaga tych uprawnień dla dronów <250 g (z kamerą wymagane jest jedynie zarejestrowanie operatora), to warto je zrobić z uwagi na bezpieczeństwo i zrozumienie podstawowych zasad lotniczych.
Uprawnienia A2
- Wymagane dla dronów do 4 kg (C2), kiedy chce się latać bliżej ludzi (min. 30 m od osoby postronnej, 5 m przy trybie wolnym).
- Konieczne jest szkolenie teoretyczne w podmiocie uprawnionym i zaliczenie egzaminu.
Szkolenia i egzaminy NSTS (kategoria szczególna)
- Gdy planujesz loty w mieście większymi dronami, loty BVLOS (Beyond Visual Line of Sight) lub inspekcje obiektów przy braku możliwości zachowania dużego dystansu od osób.
- Każdy scenariusz (np. NSTS-01, NSTS-02, NSTS-05, NSTS-06) wymaga od pilota zdobycia dedykowanych uprawnień.
Latanie dronem w mieście i nad ludźmi – najważniejsze zasady
Czy można latać dronem w mieście w kategorii open?
- Jeśli dron ma <250 g (C0) – tak, z zachowaniem ostrożności i bez przelotu nad zgromadzeniami.
- Jeśli dron ma 250–900 g (C1) – w normalnych okolicznościach nie można przelatywać nad osobami postronnymi, co w praktyce często uniemożliwia swobodny lot w środku miasta.
- Jeśli dron waży >900 g (C2, C3, C4) – podkategorie A2 i A3 w mieście mają tak duże wymagania (30 m od ludzi w A2, bądź 150 m od zabudowań w A3), że stają się niepraktyczne.
Dlatego w praktyce:
- Albo wybierasz dron <250 g i latasz w podkategorii A1,
- Albo przechodzisz do kategorii szczególnej (np. NSTS-01 do lotów w przestrzeni miejskiej) i spełniasz określone wymogi formalne.
Co z lotem nad tłumem?
- We wszystkich podkategoriach open (A1, A2, A3) obowiązuje zakaz lotów nad zgromadzeniami.
- Chcąc filmować koncert, duże wydarzenie sportowe, marsz uliczny, musisz mieć pozwolenie w kategorii szczególnej i odpowiednio opracowaną dokumentację (lub STS w przyszłości), o ile w ogóle takie loty będą możliwe.
Kategoria szczególna w praktyce – NSTS, STS i pozwolenia
Kategoria szczególna wymaga od operatora spełnienia dodatkowych formalności i posiadania rozszerzonych uprawnień. Pozwala jednak na znacznie więcej, np. loty w miastach, latanie nad zabudową, loty BVLOS do 2 km (w zależności od scenariusza).
NSTS (National Standard Scenarios)
W Polsce wprowadzono osiem scenariuszy NSTS (m.in. NSTS-01 do lotów VLOS wielowirnikowcami <4 kg, NSTS-05 do lotów BVLOS <2 km itd.).
- Aby operować zgodnie z danym scenariuszem (np. NSTS-01 w mieście), operator musi złożyć deklarację w ULC (do końca 2023 roku, jeśli dotyczy scenariuszy narodowych) i mieć wykwalifikowanego pilota (autoryzacja NSTS-01).
- Ważność deklaracji to 2 lata, zatem deklaracje złożone w 2023 roku wciąż będą ważne do końca 2025 roku.
STS (Standard Scenarios EU)
Od 2024 mają obowiązywać również europejskie standardowe scenariusze (STS-01, STS-02). Wymagają one latania dronami z klasą C5 lub C6, wyposażonymi m.in. w spadochron i system FTS (Flight Termination System).
Pozwolenie na operacje
- Jeśli nie możesz skorzystać z NSTS lub STS, pozostaje droga tzw. pozwolenia na operacje z analizą ryzyka (SORA lub PDRA). Jest to czasochłonne, ale w niektórych przypadkach (np. loty ponad 25 kg czy niestandardowe operacje) – konieczne.
Najważniejsze zmiany od 2024 roku
- Kończy się okres przejściowy dla dronów bez przypisanych klas:
- Drony bez klasy, które były dostępne na rynku przed końcem 2023 r., mogą być użytkowane, ale w większości przypadków będą ograniczone do podkategorii A3 (150 m od osób i zabudowań).
- Wprowadzana jest powszechna klasyfikacja C0–C6:
- Nowo wypuszczone drony mają mieć nadaną klasę w momencie wprowadzenia na rynek.
- Scenariusze STS zamiast (lub obok) dotychczasowych NSTS:
- Deklaracje NSTS nadal ważne do końca ich 2-letniego okresu.
- Nowi operatorzy mogą korzystać z STS, jeśli spełnią wymogi, m.in. klasa drona C5/C6.
Wniosek z tego jest prosty: jeśli chcesz latać po 2023 roku dronem >250 g w mieście, zdecydowanie najprostszą ścieżką będzie kategoria szczególna (np. NSTS-01) lub zakup drona <250 g, który oferuje sporą elastyczność przy minimalnych formalnościach.
Tabela: Przegląd klas dronów i wybranych wymagań
Podsumowanie
Klasy dronów i kategorie lotów to jeden z najważniejszych elementów współczesnych przepisów regulujących latanie bezzałogowymi statkami powietrznymi. Choć regulacje na poziomie UE (2019/947 i 2019/945) mają ujednolicić zasady we wszystkich krajach członkowskich, wciąż pojawiają się rozbieżności w ich interpretacji, a wiedza wśród operatorów nierzadko opiera się na niepełnych lub przestarzałych informacjach.
Największe zmiany w praktyce dotyczą tego, że:
- Drony >250 g mają dużą trudność, by latać w mieście w kategorii open (A1, A2, A3) bez naruszania przepisów o lataniu nad ludźmi.
- Drony <250 g (C0) dają najwięcej swobody – możesz latać w mieście, ale pamiętaj o rejestracji operatora (jeśli jest kamera) i zakazie lotów nad zgromadzeniami.
- Aby profesjonalnie i bezpiecznie operować większymi dronami w terenie zabudowanym (np. w centrum miasta), zazwyczaj konieczne jest przejście do kategorii szczególnej (np. NSTS-01).
- Po 2023 roku (koniec okresu przejściowego) większość starszych dronów bez klasy będzie legalnie mogła latać wyłącznie w podkategorii A3 lub w kategorii szczególnej (po uprzednich deklaracjach i szkoleniach).
Wskazówki na koniec:
- Zawsze sprawdzaj aktualny stan przepisów – regulacje są dynamiczne i mogą się zmieniać.
- Przestrzegaj zasad bezpieczeństwa – czytaj instrukcję, rób check-in w aplikacji Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (PAŻP), unikaj latania nad skupiskami ludzi.
- Rozważ szkolenia – uprawnienia A1/A3 to absolutne minimum dla świadomego operatora, a w przypadku planów lotów w mieście czy BVLOS – koniecznie przejdź do kategorii szczególnej (NSTS, STS).
- Planuj lot tak, aby w „normalnych okolicznościach” nie przelatywać bezpośrednio nad osobami postronnymi.
Dzięki rzetelnej wiedzy i odpowiedzialnemu podejściu latanie dronem może być nie tylko bezpieczne, lecz także w pełni zgodne z prawem.
Filip Uważny
Tę ostatnią tabelkę poprawcie - Mavic serii 3 jest w klasie C1 a nie C2, w C2 jest Mavic 3 pro ;)
PIOTR WILEWSKI
Czy w Grecji można latać dronem klasy CO bez zgłaszania lotu za każdym razem ?????